Geschiedenis

Op 20 november 1972 wordt de WRR als voorlopige raad opgericht. Het is een tijd waarin adviesraden voornamelijk worden ingezet voor verschillende beleidsterreinen en inspraak vanuit de maatschappij. Maar de WRR is anders. De raad heeft tot taak om integraal naar het regeringsbeleid te kijken, om maatschappelijke problemen te signaleren en om te adviseren over toekomstige ontwikkelingen. De positie van de WRR is geregeld in de Instellingswet van de WRR (30 juni 1976).

Betrokken bij beleid

De eerste raad hanteert vooral een theoretische en academische aanpak. Maar al snel wordt deze blik verruimd naar buiten, en laat de raad zich ook informeren door maatschappelijke organisaties en bureaus van politieke partijen. Het gebruik om naast voorstudies en achtergrondverkenningen ook rapporten aan de regering uit te brengen, ontstaat in 1975.

Maken wij er werk van? (1977) was een van de eerste rapporten waar de betrokkenheid bij het beleid groot was. Volgens sommige ambtenaren, politici en journalisten zelfs té groot. Daarom kiest de raad ervoor zich te richten op langetermijnoplossingen voor brede maatschappelijke vraagstukken en deze oplossingen te vertalen naar handelingsperspectieven voor beleid. Een eerste voorbeeld daarvan was het rapport Plaats en toekomst van de Nederlandse industrie (1980).

In de jaren negentig verschuift de aandacht van het inhoudelijk vormgeven van beleid naar de randvoorwaarden voor het maken van het beleid: van inrichting naar richting. De rapporten richten zich ook meer op het bieden van beleidsargumentaties. 

Actief naar buiten treden

Na de jaren negentig treedt de WRR actiever naar buiten. Aanleiding is de eerste externe evaluatie van de WRR, uitgevoerd door de commissie-Rinnooy-Kan in 2001. De samenstelling van de raad wordt flexibeler, experts uit binnen- en buitenland worden ingeschakeld en rapporten worden mondeling toegelicht bij verschillende belanghebbenden. Vanaf 2003 agendeert de raad bovendien vaker actuele thema’s die leven in de samenleving. Het gaat dan bijvoorbeeld om thema’s als islamitisch activisme en media in tijden van digitalisering.

Over de grens kijken

Na aanbevelingen van de tweede externe evaluatiecommissie (2008) oriënteert de WRR zich meer internationaal. Dat resulteert in adviezen over onder andere ontwikkelingshulp en Nederlands buitenlands beleid. Ook wordt er een debatreeks georganiseerd en worden internationale thema’s belicht in WRR-lectures. In 2019 start de WRR met een internationale serie bij een wetenschappelijke uitgever voor de Engelstalige vertalingen van zijn rapporten.

Agendering door beleid, maatschappij en wetenschap

Vanaf 2013 kiest de WRR er voor om niet meer met een vijfjarenprogramma voor een hele raadsperiode te werken. Met een dynamischer en flexibeler programma ontstaat er ruimte voor ad- hoc-adviesaanvragen. Om dit programma beter te laten aansluiten bij de buitenwereld organiseert de WRR meer bijeenkomsten. Ook gaat de WRR werken met een breder assortiment aan publicaties. Op deze manier haakt de WRR beter aan bij de dilemma’s van de regering en het parlement. Bovendien kan de raad zo eenvoudiger inspelen op adviesvragen en actuele ontwikkelingen. Input voor het programma komt onder meer van bewindslieden, beleidsmakers en parlementsleden, maar ook van maatschappelijke actoren en wetenschappers. Relevante ontwikkelingen op nationaal, Europees en internationaal niveau worden scherp gevolgd. Dit resulteert onder meer in thema’s als collectieve arrangementen voor wonen, zorg en pensioenen, big data, privacy en veiligheid.