Nederland staat voor enorme uitdagingen: klimaatverandering, technologische disruptie, vergrijzing en geopolitieke onrust. Het zijn veelal departement overstijgende vraagstukken die beleid nodig hebben dat gericht is op de lange termijn. Dat is echter geen vanzelfsprekendheid. De waan van de dag is machtig en kaapt energie en focus. Toekomststudies richten zich vaak op onzekerheden – bijvoorbeeld via scenario’s en kantelpunten –, en bieden daardoor niet altijd veel houvast. In de verkenning De toekomst in beleid: Zoeken naar zekerheden stelt de WRR voor om juist zekerheden als uitgangspunt te nemen. Niet om te voorspellen, maar om de lange termijn (vroegtijdig) te kunnen bespreken in beleidsontwikkeling. Met deze nieuwe manier van kijken verbreedt de WRR het instrumentarium van toekomstonderzoek.

Beeld: © WRR

Zekerheden als kompas voor onzekere tijden

In de verkenning staan drie soorten zekerheden centraal:

  • grote verschuivingen – zekerheden van verandering: ontwikkelingen op het gebied van kennis en technologie, klimaat, demografie en geopolitiek;
  • ankerpunten – zekerheden in wat is en zal zijn, zoals de geografische ligging van Nederland, grenzen aan de stabiliteit van de planeet en de behoefte van mensen aan zingeving;
  • spanningen – de zekerheid van maatschappelijke uitdagingen die voortkomen uit botsingen tussen verschuivingen en ankerpunten.

Via het zogeheten TiB-stappenschema biedt de WRR een gestructureerde aanpak om toekomstgericht beleid te kunnen ontwikkelen. Door dit schema te doorlopen, kunnen spanningen voor beleid in een vroeg stadium op tafel komen.