We leven langer en moeten waarschijnlijk allemaal langer doorwerken dan gedacht, maar hoe gaan wij en volgende generaties voldoende gemotiveerd en gezond het pensioen halen? In dit project onderzoekt de WRR hoe omscholen en ontwikkelen gedurende de levensloop voor iedereen beter kan aansluiten op de veranderende economie en samenleving.
Voor mensen in zware beroepen is het werk lichamelijk of geestelijk niet voor iedereen vol te houden en ontbreken vaak passende en tijdige omscholingsmogelijkheden. Ook voor andere beroepen veranderen de eisen van de arbeidsmarkt snel, onder meer door technologische innovatie. Artificiële intelligentie maakt sommige taken of banen overbodig en leidt tot meer vraag naar digitale vaardigheden. Wat mensen leren in het initiële onderwijs is daarom vaak onvoldoende om de hele loopbaan op te teren.
Het onderwijsbestel lijkt op die veranderingen in economie en samenleving onvoldoende in te spelen. Zo zijn er veel faciliteiten voor een Leven Lang Ontwikkelen (LLO), maar die richten zich meer op bijscholing dan op omscholing. Bijscholing gebeurt vooral via sectorfondsen (O&O-fondsen), waar mensen via hun werkgevers premies voor afdragen. Maar wie betaalt de tijdige omscholing naar een andere sector?
Praktisch geschoolden, zzp-ers en flexwerkers maken bovendien relatief weinig gebruik van deze faciliteiten. Wat precies de behoeften en mogelijkheden van verschillende mensen zijn om zich om te scholen is onvoldoende bekend. Daarnaast slagen we er vooralsnog niet in om voldoende mensen op te leiden voor technische beroepen en sectoren als de zorg en het onderwijs, terwijl langdurige tekorten in deze sectoren wel onze welvaart schaden. De rol van de overheid lijkt tweeslachtig; aan de ene kant faciliteert zij initiatieven om tekortsectoren op de arbeidsmarkt te stimuleren en burgers weerbaar te maken, aan de andere kant biedt ze organisaties in het onderwijs en sectoren op de arbeidsmarkt veel autonomie op gebied van volwassenenonderwijs. Het WRR-project wil bijdragen aan een meer toekomstbestendige invulling van de rol van de overheid op gebied van omscholen en ontwikkelen.
