#11 Close-up met raadslid Arnoud Boot

Transcriptie podcast WRR Raadslid Arnoud Boot

Voice over
In 2010 duikt Arnoud Boot met een programmamaker van omroep Human in de schoenendozen van zijn jeugd.

Arnoud Boot
Kijk, dit zijn die brieven. Kijk, dat is oktober 1971, elf jaar oud. Naar aanleiding van ons schoolkeuze-onderzoek van uw zoon Arnoud delen wij u het volgende mede: De algemeen veronderstelde aanleg van Arnoud ligt op een niveau dat doorgaans toereikend blijkt te zijn voor het volgen van het Mavo, het volgen van het Avo achten wij voor hem een te zware opgave.

Voice over
Vijftig jaar later heeft Arnoud Boot een carrière opgebouwd als hoogleraar economie, met lidmaatschappen van organisaties als de Sociaal-Economische Raad, de Bankraad, de Autoriteit Financiële Markten en de WRR, de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Hoe kijkt hij terug op dat schooladvies van lang geleden?

Arnoud Boot
Het is dus voor twee redenen opvallend. Dat een bureau dat überhaupt zo absoluut opschrijft. Dat heeft mij dus een levenslange aversie opgeleverd tegen mensen die beter denken te weten. En tegen vroege selectie van leerlingen. En dan maakt het dus opeens heel veel uit wat voor ouders je hebt. Dat moet dus een ongelooflijke tweedeling in de maatschappij geven. Bij dezelfde kwaliteit leerling.

Voice over
Arnoud hangt meer rond op het sportveld dan in zijn lesboeken. Hij is een zondagskind, voor het geluk geboren, in de eerste plaats dankzij zijn ouders.

Arnoud Boot
Kijk ik ging elk jaar net over. Waarom ging ik over? Omdat mijn zussen waren heel goed op school en dat mijn moeder dan maar naar school ging en ging zeggen ja, het kan niet zo zijn dat Arnoudje helemaal niks kan. Want zijn zussen kunnen van alles, dus waarom zou hij niks kunnen?

Voice over
En ook dan al krijgt Arnoud het voordeel van de twijfel.

Arnoud Boot
Het tweede was dat er altijd iets heel bijzonders was en dat was vaak dat ik goed was in één vak. En elk jaar was dat een ander vak, dus dat creëerde voldoende onzekerheid. Dat er toch ergens twijfel was of je echt helemaal niks zou kunnen.

Voice over
Aan het eind van zijn tienerjaren belandt Arnoud Boot als student economie in Tilburg. Ook daar stapt hij fluitend door de lesstof heen.

Arnoud Boot
Ook daar ging ik tentamens doen op een manier... Toen waren nog veel tentamens mondeling, dat kon je sturen. Dan ging ik één extra artikeltje doen, want dan hoefde ik al het ander materiaal niet te lezen. En dan dat ene extra artikeltje...ik zorgde dat dat centraal stond in het tentamen en dat werkte meestal.

Voice over
Arnout volgt zijn vrienden naar Tilburg, maar het is ook een bijzondere tijd om economie te studeren.

Arnoud Boot
Het was rond 1980: huizenhoge werkloosheid, grote economische problemen. Als er ergens een probleem op te lossen was, dan was het in de macro-economie, de algemene economie. Het was helemaal uit balans. Creativiteit is pas leuk als je het op iets kunt loslaten. En wat is er nou leuker dan grote maatschappelijke problemen? Je lost werkelijk maatschappelijke problemen op.

Voice over
En al snel in zijn studie vindt Arnoud zijn definitieve vorm.

Arnoud Boot
Het was in het tweede jaar van de economiestudie. Toen bleek dat als ik dingen gewoon maar een beetje op mijn eigen manier doe, dat dat om de één of andere reden serieus werd genomen. Dus was de andere aanmoediging om toch maar op mijn eigen weg door te gaan.

Voice over
Hoewel Arnoud begint met bedrijfseconomie, laat hij ook zijn oog vallen op macro-economie en de modellen die daar worden gebruikt. En die modellen beziet hij met enige reserve.

Arnoud Boot
Een model heb je alleen maar aan iets aan als je het begrijpt, waarom er iets uitkomt, wat de verbanden zijn, wat de intuïtie is. En de intuïtie van wat er uit een model kwam, daar een verhaal aan geven, vertellen waarom er wat uitkwam. En als je iets veranderde, waarom er iets anders uitkwam. Ja, dat ging mij heel makkelijk af.

Voice over
Die intuïtie legt Arnout op tafel in de vergadering, als onderdeel van wat je zou kunnen noemen de Methode Boot.

Arnoud Boot
Meestal is mijn toegevoegde waarde in al die organen waar ik in zit, is dat ik net genoeg verwarring creëer waardoor iedereen uit zijn vaste patroon gaat. Dus de neiging van iedereen om als een soort group think één kant op te gaan - in elk orgaan waar ik in zit is die neiging er. En dan heb je iemand nodig die er net op een andere manier tegenaan kijkt en daardoor net genoeg verwarring creëert, waardoor iedereen opeens gedwongen is er zelf over na te gaan denken in plaats van mekaar na te praten. Even heel kort door de bocht.

Voice over
En zo gaat Arnoud ook te werk bij de WRR, bijvoorbeeld in de samenwerking met andere raadsleden.

Arnoud Boot
In de WRR heb je altijd iemand die staat voor dat project en er dus heel veel tijd in stopt. En al die stafleden er bij betrokken heeft. Mijn rol dan om soms iets te zeggen wat in strijd is met waar al die honderden uren in zijn gaan zitten, dan levert dat eerder een frictie op. Een hele gewenste frictie. Maar het is heel menselijk omdat je zoveel uren in een product hebt gestopt. En als iemand dan iets zegt wat in strijd is met wat er staat. Ja, dan ga je in eerste instantie verdedigen wat er staat.

Voice over
Die discussie levert uiteindelijk een gezamenlijk product op. Van welke projecten was Arnaud de afgelopen acht jaar bij de WRR zelf de trekker?

Arnoud Boot
Samenlevingen en de financiële sector in evenwicht, heet het. Dat is uitgekomen in 2016. Dit is dus het rapport waar ik de WRR voor binnenkwam.

Voice over
Al voor die tijd had Arnoud al zijn gedachten over de materie.

Arnoud Boot
We waren dat aan het zien als een soort technocratische sector. Hoe gaan we die reguleren, als een soort vijand? Terwijl de financiële sector, dat zijn wij met z'n allen. De financiële sector is gewoon verweven met de samenleving. Ik zat met dat in mijn hoofd, dus toen de WRR langskwam. Toen had ik in mijn hoofd: de samenleving, dat is waar de WRR voor staat. Kijk ook maar naar alle vraagstukken: ongelijkheid, immigratie, alles van de samenleving eigenlijk. Daar hebben ze expertise.

Voice over
Het advies is bedoeld om de samenleving minder afhankelijk te maken van de financiële sector. Met de bankencrisis en de eurocrisis in het achterhoofd. Wat was Arnouds uitgangspunt?

Arnoud Boot
De premesse in dit geheel, dat de ontsporingen in de financiële sector veroorzaakt zijn door de samenleving en niet veroorzaakt zijn door iets abstracts zoals de financiële sector. Die premesse, daarmee ben ik begonnen. Het is de samenleving die de deuren heeft opengezet voor alles wat wij denken dat mis is gegaan in financiële sector. En als we het over de samenleving hebben, dan hebben we het dus over sociaal-economisch beleid. Dan hebben we het gewoon over het brede overheidsbeleid. Dat kan een te groot vertrouwen zijn in de markt. Dat kunnen allerlei fiscale faciliteiten zijn, waardoor dat woekerpolisschandaal begonnen is trouwens. Dat waren fiscale faciliteiten. Je was een dief van je eigen portemonnee.

Voice over
En de hypotheekschuld was in minder dan twintig jaar vijf keer sneller gestegen dan het nationaal inkomen.

Arnoud Boot
Dat kwam door de hypotheekrenteaftrek.

Voice over
Wat was het advies?

Arnoud Boot
We hebben hier drie groepen aanbevelingen. Aanbevelingen richting samenleving, bijvoorbeeld het beperken van de hypotheekrenteaftrek. We hebben aanbevelingen richting financiële sector. Hoe je er ook tegenaan kijkt, daar waren dingen die moesten gebeuren. En we hebben aanbevelingen richting politiek. Bijvoorbeeld: ga nou als politiek op een meer gestructureerde wijze discussies voeren. Niet alleen als er een probleem is.

Voice over
En hoe zijn die aanbevelingen opgepakt?

Arnoud Boot
Nou, als je die dingen langsloopt: veel van die dingen zijn we aan het doen. Komt dat door het rapport? Het zijn allemaal bouwsteentjes. Heeft dit rapport er aan bijgedragen? Absoluut. Dus als je mij vraagt van zit hier iets in waardoor je kunt zeggen: dat is alleen maar gebeurd vanwege dit rapport. Nee. Als je denkt invloed te hebben op die manier, op die manier heb je die nooit. Het zijn bouwsteentjes en je geeft er misschien net op tijd een duw aan. En omdat er al drie anderen net geduwd hebben, is jouw duw doorslaggevend. Of is de volgende duw doorslaggevend. En dat is het werk wat we hebben.

Voice over
En waar richt Arnout nu zijn aandacht op binnen de WRR?

Arnoud Boot
Een project over onderneming en maatschappij. Dat is het hoofdproject waar ik nu bij betrokken ben als projectleider. Waarin ik formeel de trekker ben of hoe je het ook noemt binnen de WRR. Dat gaat over: Hoe kunnen we ondernemingen, waar in het huidige krachtenveld ook weer een soort vijandbeeld van wordt gecreëerd: die ondernemingen, wat moeten we daarmee, het grote bedrijfsleven, gaat er met geld vandoor. Hoe kunnen wij meer vertrouwen hebben, of wat kunnen we van ondernemingen verwachten als het gaat over maatschappelijke belangen? Wanneer helpt overheidsregulering om dat bedrijfsbelang beter parallel te laten lopen met het maatschappelijk belang?

Voice over
Ook is Arnoud Boot betrokken bij het adviesrapport over houdbare zorg.

Arnoud Boot
Het project over gezondheid, het hele zorgstelsel. Daar ben ik de tweede lezer van dat project. En dat loopt al een aantal jaren en dat loopt nu tegen het einde.

Voice over
Sinds enige tijd levert Arnoud Boot bijdragen aan het initiatief Preek van de Leek in diverse kerken in Nederland. Zijn inspiratie komt van zo'n vijftig jaar geleden. Wat is het onderwerp?

Arnoud Boot
Gelijke kansen, gelijke kansen. Als je mij wakker maakte, als je dan zegt welk onderwerp vind je belangrijk? Gelijke kansen. Nou, dat is precies wat die brief niet was.

Voice over
Je hebt geluisterd naar een aflevering van Close-Up, een serie geluidsportretten van raadsleden van de WRR, de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Wil je luisteren naar meer podcasts van de WRR? Abonneer je dan op WRR vogelvlucht.