WRR: Nationale identiteit en meervoudig verleden

Onderzoek naar vraag of nationale geschiedenis ‘identificatiekader’ biedt. Autochtone en allochtone jongeren vinden woonland belangrijk.

Ondanks hun uiteenlopende afkomst, cultuur en godsdienst vinden West-Europese jongeren het land waar zij wonen belangrijk. Verschillen blijken vooral bij godsdienst. Autochtone jongeren identificeren zich daar nauwelijks mee, hoewel Nederlandse jongeren nog het meest. Bij Turkse en vooral Marokkaanse jeugd is er sterke culturele identificatie met de islam. Historische verbondenheid met het woonland – zoals nationale trots – zien we vooral bij autochtone groepen, wat niet verrassend is, al voelen autochtone meisjes die ‘nationale trots’ minder dan jongens. Opvallend is dat hoewel de onderzochte groepen zich nauwelijks Europeaan of wereldburger voelen, ze wel in Europese geschiedenis en vooral wereldgeschiedenis geïnteresseerd zijn.

Aldus enkele conclusies uit de WRR-verkenning Nationale Identiteit en meervoudig verleden die op maandag 24 september verschijnt. Op dezelfde dag wordt het WRR-rapport Identificatie met Nederland in bijzijn van prinses Maxima door prof.dr. P. Meurs namens de WRR aangeboden aan minister Hirsch Ballin van Justitie. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) wilde meer inzicht in de rol van geschiedenis en het geschiedenisonderwijs bij de overdracht van nationale identiteit. Het in de verkenning neergelegde onderzoek van prof.dr. M. Grever en dr. K. Ribbens ondersteunt het WRR-rapport in de analyse van nationale geschiedenis als bron voor identificatie van jongeren. De beide historici van de Erasmus Universiteit deden onderzoek naar ruim 650 jongeren in Rotterdam, Londen en Lille.

Canon 

Westerse regeringsleiders spreken geregeld over crisis van de nationale identiteit in hun land en zien gebrek aan historische kennis als belangrijke oorzaak. In Nederland bijvoorbeeld weten jongeren niet meer wie Willem van Oranje was en waarom hier Surinaamse mensen wonen. Politici denken ook dat de integratie van nieuwkomers langzaam verloopt omdat onduidelijk is wat het ‘Nederlanderschap’ precies behelst; reden voor de regering om een nationale canon in te voeren. Klopt deze visie? En, gaat de overheid niet voorbij aan de enorme diversiteit van het verleden en aan de veranderlijkheid van sociale identiteiten?

Grever en Ribbens onderzochten in hoeverre het woonland een identificatiekader biedt aan Nederlandse, Britse en Franse leerlingen van 14-18 jaar. Hun uitgangspunt: mensen dragen over generaties heen culturele codes over vanuit een meervoudig verleden die in verhalen en herinneringen lang kunnen doorwerken. De onderzoekers gingen na welke betekenis de nationale identiteit voor de jongeren heeft. Ondanks de diversiteit aan achtergronden vinden die allemaal hun woonland belangrijk, hoewel autochtonen meer dan allochtonen. Dat verschil in betrokkenheid geldt ook de historische interesse. Historische verbondenheid met het woonland leeft vooral bij autochtonen. Geschiedenis van de godsdienst scoort het hoogst bij veel allochtone groepen, met uitzondering van de Surinaamse en Antilliaanse jongeren. Maar geschiedenis van de eigen familie is bij vrijwel alle jongeren het populairst.

Over de WRR

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) is een onafhankelijk adviesorgaan voor de Nederlandse regering. De WRR geeft de regering gevraagd en ongevraagd advies over onderwerpen vanuit een langetermijnperspectief. Deze onderwerpen zijn sectoroverstijgend en hebben betrekking op maatschappelijke vraagstukken waarmee de regering in de toekomst te maken kan krijgen. De WRR-adviezen krijgen hun weerslag in openbare rapporten, die zowel een probleemstellend als adviserend karakter kunnen hebben. 
 

Identificatie met Nederland, WRR-Rapport nr. 79, ISBN 978 90 5356 428 8, prijs € 39,95 is vanaf 24 september 2007 verkrijgbaar in de boekhandel en bij Amsterdam University Press.

Tevens zijn in het kader van dit onderzoek gepubliceerd, de WRR-verkenning nr. 17 Nationale identiteit en meervoudig verleden door Maria Grever en Kees Ribbens, de WRR-Webpublicatie nr. 33 De casus Inburgering en Nationaliteitswetgeving: iconen van nationale identiteit. Een juridische analyse, door Fouzia Driouchi, en WRR-Webpublicatie nr. 34 In debat over Nederland. Veranderingen in het discours over de multiculturele samenleving en nationale identiteit, door Fleur Sleegers.