Het gezicht van de publieke zaak. Openbaar bestuur onder ogen

Het openbaar bestuur is de afgelopen decennia sterk veranderd. Veel oorspronkelijke taken en bevoegdheden zijn op afstand gezet door de privatisering, europeanisering, deregulering en toenemende marktwerking. Het resultaat is een nieuwe laag van zelfbestuur en vele onafhankelijke toezichthouders, nationaal en internationaal.

Het openbaar bestuur is in theorie voor iedereen bindend, het treedt handelend op, is net als de samenleving pluralistisch en legt verantwoording af. In de praktijk is het accent de laatste jaren echter sterk op uitvoering en controle komen te liggen. Wie herkent nog het publieke karakter van het bestuur? En wat kan zo’n bestuur nog betekenen voor de grote vragen rond voedsel, energie, klimaat en economie? Deze en andere vragen komen aan de orde in de vandaag verschenen Verkenning van de WRR, Het gezicht van de publieke zaak. Openbaar bestuur onder ogen. Geen receptenboek met oplossingen, maar een bundel die recht doet aan het publieke karakter van het openbaar bestuur.

De WRR-verkenning richt zich in het bijzonder op twee terreinen:

  1. Nederland in Europa. Nederland laat als medevormgever van de Europese Unie kansen onbenut om de Europese agenda sterker te bepalen met onderwerpen waar het zelf stevig staat of specifieke wensen heeft. Vroegtijdige bespreking in het nationale parlement van wetgevingsplannen verscherpt de alertheid.
  2. Versnippering van het bestuur door uitvoering op veel terreinen op afstand van regering en parlement. Openbare methodes van hoor en wederhoor in het parlement kunnen de betrokkenheid tussen politiek en bestuur weer vergroten.

Het zichtbaarder maken van de rol van het parlement in het wetgevingsproces versterkt de band tussen politiek en bestuur. Het brengt de kenmerken van het openbaar bestuur (dat het bindend, handelend, pluralistisch en controleerbaar moet zijn) voor het voetlicht. De manier waarop het besturen in de mediawereld gepresenteerd wordt, stelt echter nieuwe eisen aan de werkwijze van bestuurlijke organen en de volksvertegenwoordiging. Het zoeken is naar een nieuwe balans van het bestuur met de huidige maatschappelijke realiteit.

De verkenning bestaat uit bijdragen van Maud Adriaansen, Luuk Boelens, Maarten Hajer, Tanja Klop, Luuk van Middelaar, Philp van Praag, Sebastiaan Princen, Thomas Schillemans, Susanne Sleenhoff, Will Tiemeijer, Menno van der Veen, Wytske Versteeg en Kutsal Yesilkagit. De redacteuren van de Verkenning, Jan Willem Holtslag (adviserend lid WRR), Paul den Hoed, Huub Dijstelbloem en Steven Schouten (stafleden WRR) schreven de inleidende hoofdstukken.

Over de WRR

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) is een onafhankelijk adviesorgaan voor de Nederlandse regering. De WRR geeft de regering gevraagd en ongevraagd advies over onderwerpen vanuit een langetermijnperspectief. Deze onderwerpen zijn sectoroverstijgend en hebben betrekking op maatschappelijke vraagstukken waarmee de regering in de toekomst te maken kan krijgen. De WRR-adviezen krijgen hun weerslag in openbare rapporten, die zowel een probleemstellend als adviserend karakter kunnen hebben. 
 

Het gezicht van de publieke zaak, WRR-Verkenning nr. 23, ISBN 978 90 8964 262 2, prijs € 42,50 is vanaf 28 juni 2010 verkrijgbaar in de boekhandel en bij Amsterdam University Press. De verkenning wordt op 28 juni om 14.00 uur in de aula van de Raad voor de Rechtspraak in ontvangst genomen door minister dr. E.M.C. Hirsch Ballin.

Verkenningen van de WRR zijn studies die de raad van dusdanige kwaliteit acht dat publicatie gewenst is. Inhoud en ingenomen standpunten in de verkenning vallen echter volledig onder verantwoordelijkheid van de auteurs.