WRR - Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid

Bijdragen aan waarden en normen

Moeten scholen hun leerlingen de Nederlandse waarden en normen bijbrengen? Plegen allochtonen vaker misdrijven dan autochtonen omdat zij andere waarden en normen hebben? Leidt het streven naar marktwerking tot erosie van gemeenschapszin? Is er in een liberale democratische samenleving nog plaats voor door het christelijke geloof geïnspireerde waarden en normen? Deze en vele andere vragen komen aan bod in WRR Verkenning 2, Bijdragen aan waarden en normen, die de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid op 27 mei 2004 uitbrengt. In deze verkenning, onder redactie van prof.dr. P.T. de Beer en prof.dr. C.J.M. Schuyt, geven achttien deskundigen hun visie op een specifiek aspect van de ‘waarden- en normenproblematiek’. De bijdragen vormden mede een inspiratiebron voor het rapport Waarden, normen en de last van het gedrag, dat de wrr in december 2003 aan de regering uitbracht.

Gezien de breedte van de thematiek die onder de noemer ‘waarden en normen’ in discussie wordt gebracht, was het onvermijdelijk dat de wrr in dat rapport daaruit een selectie maakte. Velerlei aspecten van waarden en normen konden daardoor niet aan de orde komen. Deze verkenning tracht in deze lacune te voorzien, doordat hierin ook thema’s worden besproken die in het rapport Waarden, normen en de last van het gedrag niet of slechts terloops aandacht konden krijgen. Zo besteden in deze Verkenning prof.dr. W. Groot en prof.dr. H. Maassen van den Brink, en prof.dr. A. Klamer aandacht aan de economische aspecten van waarden en normen. Dr. B. Levering gaat in op het belang van de opvoeding voor de overdracht van waarden en normen. Prof.dr. A. Mol vraagt zich af welke rol waarden spelen in de medische praktijk. Verder wordt ingegaan op de rol van het onderwijs (door dr. L. Prick en dr. R. Bronneman-Helmers), de media (door A. van den Berg en H. Sleurink, en door dr. O. Scholten), de rechtspleging (door dr. M. Malsch), de lokale en de nationale overheid (door drs. J. van Lidth de Jeude, dr. R.F.W. Diekstra, prof.dr. G. de Vries en prof.dr. H.E.S. Woldring) en de rol van instituties in het algemeen (door prof.dr. H. Adriaansens). Mr. S. Harchaoui richt zich op het normoverschrijdende gedrag van allochtone jongeren. Dr. G. van den Brink geeft een meer algemene beschouwing over de ontwikkeling van normen, waarvan een uitgebreidere versie tegelijkertijd als Verkenning 3 verschijnt. De verantwoordelijkheid voor deze Bijdragen aan waarden en normen berust bij de afzonderlijke auteurs.

Inhoudsopgave WRR Verkenning 2 Bijdragen aan waarden en normen

Redactie: P. de Beer en C.J.M. Schuyt

0. P. de Beer en C.J.M. Schuyt - Inleiding
0. G. van den Brink - Hoger, harder, sneller … En de prijs die men daarvoor betaalt
0. G. de Vries - Politiek van preken en praktijken: het ‘normen- en waardendebat’ als reactie op de ‘verplaatsing van de politiek’
0. H. Woldring – Bevrijdende waarden en bindende normen in de publieke moraal
0. M. Malsch – De aanvaarding en naleving van rechtsnormen door burgers: participatie, informatieverschaffing en bejegening
0. R.F.W. Diekstra – Stadsetiquette: over waarden, normen en collectieve zelfredzaamheid van burgers
0. J. van Lidth de Jeude – De dynamische gemeente
0. B. Levering – Opvoeding en de overdracht van waarden en normen
0. L. Prick – Gedragsregels op school en de noodzaak die ook daadwerkelijk te handhaven
0. R. Bronneman-Helmers – De pedagogische opdracht van het onderwijs: aangrijpingspunten en beperkingen
0. S. Harchaoui – Normoverschrijding en allochtone jongeren
0. W. Groot en H. Maassen van den Brink – De waarde van waarden
0. A. Klamer – Waarden doen ertoe in de economie
0. Mol – Onderzoek het goed: waardenbeheer in de gezondheidszorg
0. van den Berg en H. Sleurink – Waarden en normen in de media
0. O. Scholten – Als de leugen regeert – wie brengt hem dan in omloopt? Media, overheid en het debat over waarden en normen
0. H. Adriaansens – Context en verantwoordelijkheid
0. P. Schnabel - Sociaal-culturele ontwikkelingen en veranderingen in waarden, normen en gedrag

Over de wrr

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (wrr) is een onafhankelijke denktank voor de Nederlandse regering. De wrr geeft de regering gevraagd en ongevraagd advies over onderwerpen vanuit een langetermijnperspectief. Deze onderwerpen zijn sectoroverstijgend en hebben betrekking op maatschappelijke vraagstukken waarmee de regering in de toekomst te maken kan krijgen. De wrr-adviezen krijgen hun weerslag in openbare rapporten, die zowel een probleemstellend als adviserend karakter kunnen hebben. Bij de voorbereiding van adviezen wordt soms onderzoek uitbesteed aan externe deskundigen. De resultaten hiervan worden veelal gepubliceerd als verkenning. Meer informatie over de wrr is te vinden op internet: www.wrr.nl

Bijdragen aan waarden en normen, WRR Verkenningen 2, ISBN 90-5356-660-0, prijs € 49,50 is vanaf 27 mei 2004 verkrijgbaar in de boekhandel en bij Amsterdam University Press, Prinsengracht 747-751, 1017 JX Amsterdam, bestellingen@aup.nl. Meer informatie over deze en andere WRR-uitgaven bij Amsterdam University Press vindt u op www.aup.nl.

Het rapport is vanaf 27 mei 2004 ook beschikbaar op de website van de wrr: www.wrr.nl.  

Nadere inlichtingen over het rapport zijn te verkrijgen bij:

drs. S.K. Bos-Maier  telefoon (070) 356 46 68